Neden Bütçeleme Yapılmalı?

Gideceği yeri bilmeyen gemiye, hiçbir rüzgar yardım edemez.

Bir kuruluşun faaliyetlerine ilişkin hedeflerine ulaşmak için izlenmesi gereken yolu belirleyen ayrıntılı finansal plandır. Bütçeler, mevcut koşullar içinde kurum faaliyetlerin verimini artıran bir yönetim aracıdır ve gelir-gider ana kalemleri altında çeşitlenmektedir.

Günümüz koşullarında plansız olarak bir firmayı yönetmek mümkün değildir. En temel anlamda bir yol haritası diyebileceğimiz bütçeleme bu planlamanın en gerekli noktasıdır.

Rekabette üstünlük sağlamak, kaynakları verimli kullanmak ve en önemlisi performansı ölçmek için her firmanın kullanması gereken, en temel iş pratiklerinden biridir.

Bütçe, karlılığınızın ve hedeflerinizin statülerini bugünden kavrayıp görebilmenizi sağlayacağı gibi, departman ve çalışanlarınızı aynı hedefe yönlendirecek bir disiplindir.

Bütçe Çeşitleri

Şirketiniz Bütçe Yapıyor Mu? Yapılan Bütçe Hangi Gereksinimleri Karşılıyor?

Genel bir açıdan bakıldığında bütçenin farklı bileşenlerden oluştuğundan bahsedilebilir.

1.İşletme Bütçesi: Yıllık olarak yapılır. Giderler ve dönem içerisindeki harcamalar göz önüne alınarak hazırlanır. Genelde hedef üst yönetimce belirlenip departmanlara dağıtılır.

2.Yatırım bütçesi: Uzun dönemleri kapsar. Şirket hedefleri ve büyüme süreçlerine göre, alımlara (hizmet, demirbaş vb.), yapılan harcamalar yöneliktir. Yapılacak bu giderlerin geri dönüşlerine göre hesaplanır.

3.Cari bütçeler: Firmaların yatırım ve büyüme verilerine göre hazırlanır. Firma finansal verileri incelendikten sonra  yatırım ve büyüme için ön gördüğü harcamalar ile karşılaştırılır. Büyüme, firma öz sermayesi ile karşılanabilir mi? Ne kadarlık kısmı farklı finansman kaynakları ile karşılanabilir? Bir anlamda şirketin nakit döngüsünü ortaya koyan bütçelemedir.

4.Ana bütçe: Firma birimlerinin kendi bütçelerini oluşturduktan sonra, Firma hedefleri doğrultusunda tek bir çatı altında toplanmasıdır.

Bütçe Modelleri

Bütçelemede çeşitli yöntemler kullanılabilmektedir. Bütçe Danışmanlığı kapsamında yapacağımız analizler sonrasında verimliliğinize en büyük katkıyı sağlayacak model ya da modelleri süreç içerisinde birlikte belirliyor olacağız.

Geleneksel Bütçe: Yıllık olarak yapılır ve birimlere dağıtılır. Geçilen yılın finansal verileri incelenerek yeni yıl bütçesi hazırlanır. Yeni ekonomik süreçlerin getirdiği dinamikler doğrultusunda, kurumlar alternatif bütçeleme modelleri kullanmaya başladılar. Gerek global ekonomik krizler gerekse politik değişimler bütçelerinde bu değişimlere uyması zorunluluğunu ortaya çıkardı.

Sıfır Tabanlı Bütçe: Önceki yıl verilerini tamamen yok sayılarak konulan firma hedefleri doğrultusunda hazırlanan bütçeleme modelidir. Bu tür bütçelemeyi firmalar maliyetlerini sıkı kontrol etmek istedikleri dönemlerde devreye alırlar.

Faaliyet Bazlı Bütçeler: Tamamen faaliyetlerin öngörüleri üzerine hazırlanan bütçelemedir. Baz alınan tek şey faaliyettir. Bu çerçevede ön görülen gelirler ve bunlara ulaşmak için harcanacak giderler incelenir.

Proje Bazlı bütçeler: Spesifik olarak, bir proje bazında uygulanacak bütçelemedir.

Kayar Tahmin (Dinamik Bütçeleme): Firmaların özellikle aylık olarak takip ettiği bu bütçe modelinde, biten ay yerine sonraki yılın ilgili ayı eklenerek sürekli bir bütçe oluşturulur.

• Verimli Bir Bütçe Nasıl Olmalıdır?
• Bütçe hedefleri net bir şekilde belirlenmelidir.
• Konulmuş Hedeflerin ve bütçe varsayımlarının gerçekçi olması
• Bütçeler sorumlu birimler ya da kişiler bazında hazırlanmalıdır.
• Bütçeyi uygulayacak birimlerin sürece aktif katılımı sağlanmalıdır.
• Üst yönetim bütçe takip ve desteğini elden bırakmamalıdır.
• Sağlıklı bütçe takibi ve kontrolü, firma içinde kullanılan hesap planına uyum ile mümkündür.
• Bütçe revizyonları zorunda olunduğunda ve büyük ekonomik değişimlerde yapılmalıdır.

Verimli Bir Bütçenin Yararları?

Bütçelerin işletmelere sağladığı başlıca yararlar,

• Firma hedefleri doğrultusunda temel politikaları belirler.
• Firma amacına ulaşmak için gerekli üretim/tüketim araçlarını belirler.
• Firma yönetiminin çerçeveden sapmadan, karar alma geleneğini ve yeteneğini yerleştirir.
• Kesin hedefleri belirlenir.
• Bütçeler birim yöneticilerinin faaliyetlerini koordine eder.
• Bütçeler, üst yönetimin, üretim kalem ve süreçlerini en verimli şekilde kullanılması için plan yapmaya zorlar.
• Bütçeler; faaliyetlerin belirlenmiş dönemlerde analizleri sonrası fiili ve hedeflenen arasındaki farkları görülmesini sağlar ve bu farklar için yönetimin pozisyon almalarına yardımcı olur.